الشيخ الأميني ( مترجم : واحدى )
588
الغدير ( فارسى )
« أولى » است و با وجود اين ، قائل به امامت ابو بكر ، رضى اللّه عنه ، مىباشند . « 1 » شريف مرتضى از ابو العباس مبرّد نقل كرده كه ولىّ در اصل يعنى آن كه أولى و احقّ و سزاوارتر است ، و مانند آن « مولى » است و ابو نصر فارابى جوهرى ( م 393 ) در مادهء « ولىّ » گويد : در بيتى از لبيد كه قبلا ذكر شد ، مولى ، يعنى سزاوارترين موضعى كه محل ترس است « 2 » ، و ابو زكريّا خطيب تبريزى با استناد به قول جعفر بن علبهء حارثى كه گفت : ألهفى بقُرّى سَحبَل حين أجلبت * علينا الولايا و العدوّ المباسل « 3 » يكى از معانى هشتگانهء مولى را « 4 » ولىّ و أولى به شمار آورده است . « 5 » از عمر بن عبد الرحمن فارسى قزوينى در كشف الكشاف مذكور است كه تركيب « مولى المخافة » در بيت لبيد ، يعنى اولى و سزاوارتر به اين كه در آن خوف باشد و سبط ابن جوزى اين معنى را از معانى دهگانهء مولى كه به علماى عربيّت نسبت دادهاند ، شمرده است « 6 » ، و مانند اوست ابن طلحهء شافعى كه « أولى » را در آغاز معانى « مولى » در كتابش قرار داده است « 7 » و شبلنجى به پيروى از او اين معنى را به علماء اسناد داده است « 8 » و عبد الرحيم بن عبد الكريم و رشيد النّبى شارحان معلقات سبع در شرح بيت لبيد گويند : شاعر مزبور از « مولى المخافة » « أولى بمخافة » را اراده كرده است . با تمام اين اوصاف كه ذكر شد ، معلوم مىشود كه نسبت دادن عبد العزيز دهلوى ، صاحب التحفة الاثنى عشريّة فى الرّد على الشيعة انكار استعمال « مولى » به معناى « أولى » را به قاطبهء اهل عربيّت تا چه اندازه عارى از حقيقت است . آيا اين مرد گمان كرده اينها را كه ما نام برديم ، پيشوايان ادبيات فارسى هستند ؟ يا اينكه آنان به قدر وى از موارد لغت
--> ( 1 ) . رأى و عقيده آنها در امر امامت براى ما مهم نيست ، فقط مقصود ما تصريح نامبردگان به معناى لغوى لفظ مزبور است . ( 2 ) . صحاح اللغة : 2 / 564 . ( 3 ) . من تأسف مىخورم به قرّى سحبل هنگامى كه زنان و بينوايان و دشمن جنگجو در آن گرد آمدند . ( 4 ) . و آن معانى عبارتند از : بنده ، سرور ، پسر عمو ، داماد ، همسايه ، همپيمان ، ولى و أولى . ( 5 ) . شرح ديوان الحماسة : 1 / 22 . براى تفصيل بيشتر رجوع شود به : معجم البلدان : 3 / 194 ( ذيل مادّه « سحبل » ) و 4 / 340 ( ذيل مادّهء « قرّى » ) . ( و ) ( 6 ) . تذكرة الخواص 19 . ( 7 ) . مطالب السئول 16 . ( 8 ) . نور الابصار 78 .